De Arbowet veiligheidsschoenen is voor veel werkgevers en werknemers een belangrijk maar soms onduidelijk onderwerp. Het korte antwoord: ja, de Arbowet kan het dragen van veiligheidsschoenen verplicht stellen. Of dit ook daadwerkelijk zo is, hangt volledig af van de risico’s op de werkvloer. Waar kans is op voetletsel door vallende objecten, scherpe materialen, chemicaliën of voertuigen, zijn veiligheidsschoenen geen luxe, maar een noodzaak.
In deze blog leggen we je stap voor stap uit wat de Arbowet zegt, wanneer veiligheidsschoenen verplicht zijn en wie waarvoor verantwoordelijk is.
Wat zegt de Arbowet over veiligheidsschoenen?
De wetgeving veiligheidsschoenen is vastgelegd in de Nederlandse Arbowet en verder uitgewerkt in het Arbobesluit. Hierin staat dat een werkgever verplicht is om te zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving. Als risico’s niet voldoende kunnen worden weggenomen met technische of organisatorische maatregelen, moeten persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s) worden ingezet.
Voetbescherming, zoals veiligheidsschoenen, valt expliciet onder deze PBM’s. De wet schrijft niet letterlijk voor welke veiligheidsschoenen gedragen moeten worden, maar wel dat ze passend moeten zijn bij de risico’s. Denk aan schoenen met een veiligheidsneus, antiperforatiezool, antislip of bescherming tegen chemicaliën.
Meer achtergrond hierover vind je ook op het Arboportaal over PBM-wetgeving en voetbescherming:
- Wetgeving PBM’s (Nederland):
- Specifiek over voetbescherming
Wanneer zijn veiligheidsschoenen verplicht op het werk?
Veiligheidsschoenen verplicht dragen is aan de orde zodra er een reëel risico bestaat op voetletsel. Dit wordt vastgesteld via de RI&E (Risico-Inventarisatie en -Evaluatie). In de RI&E beoordeelt de werkgever alle gevaren op de werkvloer en bepaalt welke maatregelen nodig zijn.
Typische werksituaties waarin veiligheidsschoenen vrijwel altijd verplicht zijn:
- Bouw en infra (vallende materialen, spijkers, zware lasten)
- Logistiek en magazijnen (heftrucks, pallets, rolcontainers)
- Industrie en productie (machines, scherpe onderdelen)
- Agrarische sector (zware objecten, vocht, dieren)
- Technische dienst en onderhoud
Zodra uit de RI&E blijkt dat normaal schoeisel onvoldoende bescherming biedt, zijn veiligheidsschoenen verplicht volgens de Arbowet.
Wie is verantwoordelijk voor veiligheidsschoenen: werkgever of werknemer?
De vraag wanneer veiligheidsschoenen gedragen moeten worden, begint altijd bij de werkgever. De werkgever is verantwoordelijk voor:
- Het uitvoeren van de RI&E
- Het bepalen welke veiligheidsschoenen nodig zijn
- Het beschikbaar stellen van de juiste PBM’s
- Instructie en toezicht op correct gebruik
De werknemer is vervolgens verplicht om de veiligheidsschoenen ook daadwerkelijk te dragen en volgens de instructies te gebruiken. Het niet dragen van voorgeschreven veiligheidsschoenen kan worden gezien als het niet naleven van veiligheidsregels.
Moet een werkgever veiligheidsschoenen vergoeden?
Ja, volgens de Arbowet mogen PBM’s geen kosten met zich meebrengen voor de werknemer. Dat betekent dat de werkgever veiligheidsschoenen moet verstrekken of vergoeden. Dit geldt ook voor vervanging bij slijtage of wanneer de schoenen hun beschermende werking verliezen.
De term arbo shoes kom je soms tegen in beleid of contracten, maar juridisch gezien valt dit gewoon onder verplichte PBM’s.
Vrijstelling en uitzonderingen: wanneer hoef je geen veiligheidsschoenen te dragen?
Er zijn situaties waarin een vrijstelling dragen veiligheidsschoenen mogelijk is. Bijvoorbeeld:
- In kantooromgevingen zonder fysieke risico’s
- In duidelijk afgebakende PBM-vrije zones
- Bij tijdelijk werk zonder relevant voetrisico
Belangrijk: deze uitzonderingen moeten altijd onderbouwd zijn in de RI&E. Zonder onderbouwing geldt geen vrijstelling, ook niet als het “maar voor even” is.
Wat zijn PBM’s en hoe vallen veiligheidsschoenen hieronder?
PBM’s (persoonlijke beschermingsmiddelen) zijn alle middelen die een werknemer beschermen tegen gezondheids- en veiligheidsrisico’s. Denk aan helmen, handschoenen, gehoorbescherming en dus ook veiligheidsschoenen.
Veiligheidsschoenen vallen onder PBM-categorie II of III, afhankelijk van het risico. Ze moeten voldoen aan Europese normen (zoals EN ISO 20345) en passend zijn bij de werkzaamheden. De Arbowet stelt hierbij eisen aan:
- Kwaliteit en certificering
- Juiste maat en pasvorm
- Onderhoud en vervanging
- Instructie aan de gebruiker
Veiligheidsschoenen en PBM’s kopen volgens de Arbowet bij Unishore Workwear
Bij Unishore Workwear helpen we dagelijks werkgevers en veiligheidskundigen bij het kiezen van de juiste veiligheidsschoenen en PBM’s volgens de Arbowet. Als totaalleverancier bieden we:
- Een breed assortiment werkschoenen
- Robuuste werklaarzen voor zware omstandigheden:
- Duidelijke uitleg over werkschoenen normeringen en technologieën:
Of het nu gaat om S1P-werkschoenen voor logistiek, S3-veiligheidsschoenen voor de bouw of specialistische PBM’s voor de industrie: wij denken mee vanuit de Arbowet en de praktijk.
